Trên công trường, tiến độ rất dễ trượt nếu thiếu người kiểm soát sát sao từng ngày. Vật tư về trễ một hôm, một tổ đội thiếu người, một công việc chờ nghiệm thu kéo dài — tất cả đều có thể dồn lại thành chậm tiến độ. Người giữ nhịp cho cả công trường chính là chỉ huy trưởng. Vì vậy, quản lý tiến độ thi công là kỹ năng không thể thiếu đối với người đảm nhận vai trò này.
Bài viết tập trung vào kiểm soát tiến độ thi công tại công trường từ góc chỉ huy trưởng: các nhóm công việc cần theo dõi, cách kiểm soát theo tuần và theo tháng, biện pháp xử lý khi chậm, phối hợp nguồn lực và một tình huống bù tiến độ thực tế. Đây là góc thực thi tại hiện trường, khác với quản lý tiến độ ở cấp dự án vốn nhìn từ phía chủ đầu tư và ban quản lý dự án.
Vai trò của chỉ huy trưởng trong kiểm soát tiến độ
Chỉ huy trưởng là người trực tiếp điều hành thi công tại công trường, chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện để công trình đạt tiến độ, chất lượng và an toàn theo kế hoạch. Trong khi kế hoạch tiến độ tổng thể thường được lập ở cấp dự án, thì việc biến kế hoạch đó thành công việc hằng ngày của các tổ đội lại nằm ở chỉ huy trưởng.
Nói cách khác, chỉ huy trưởng là nơi “kế hoạch gặp hiện thực”. Để hiểu bức tranh tiến độ ở cấp dự án, bạn có thể đọc bài quản lý tiến độ dự án xây dựng; còn bài này đi sâu vào việc kiểm soát tiến độ thi công thực tế tại công trường. Để nắm tổng thể các nội dung mà người chỉ huy cần, bạn cũng nên đọc bài chỉ huy trưởng công trình cần học những nội dung gì.
Các nhóm công việc cần theo dõi trên công trường
Để không bị động, chỉ huy trưởng nên theo dõi tiến độ theo nhóm công việc thay vì chỉ nhìn tổng thể. Bảng dưới đây gợi ý cách phân nhóm và điểm cần chú ý.
| Nhóm công việc | Theo dõi gì | Rủi ro nếu lơ là |
|---|---|---|
| Công việc trên đường găng | Tiến độ các việc quyết định thời gian hoàn thành | Trễ một việc kéo trễ toàn công trình |
| Cung ứng vật tư | Kế hoạch về vật tư, nhất là loại đặt hàng lâu | Dừng chuyền do thiếu vật tư |
| Nhân lực, tổ đội | Đủ quân số, đúng tay nghề theo từng giai đoạn | Chỗ thừa chỗ thiếu, năng suất thấp |
| Thiết bị, máy móc | Tình trạng hoạt động, bảo trì | Hỏng hóc làm gián đoạn |
| Nghiệm thu, chuyển bước | Công việc đã nghiệm thu để chuyển bước | Ùn tắc do chờ nghiệm thu |
Trong các nhóm trên, công việc nằm trên đường găng cần được ưu tiên giám sát vì ảnh hưởng trực tiếp đến ngày hoàn thành. Nhóm nghiệm thu, chuyển bước cũng quan trọng vì khối lượng chỉ được tính khi đã nghiệm thu đạt; điều này gắn với công tác quản lý chất lượng, bạn có thể đọc thêm bài quản lý chất lượng công trình xây dựng.
Kiểm soát tiến độ theo tuần và theo tháng
Kiểm soát tiến độ hiệu quả cần một nhịp đều đặn. Chỉ huy trưởng nên có hai vòng kiểm soát: theo tuần để xử lý nhanh và theo tháng để nhìn xu hướng.
Checklist kiểm soát theo tuần
- Đối chiếu khối lượng thực hiện trong tuần với kế hoạch tuần.
- Rà soát tình trạng các công việc trên đường găng.
- Kiểm tra kế hoạch vật tư, nhân lực, thiết bị cho tuần tới.
- Xử lý các công việc đang chờ nghiệm thu để không ùn tắc.
- Ghi nhận vướng mắc cần cấp trên hoặc các bên quyết định.
Checklist kiểm soát theo tháng
- So sánh tiến độ lũy kế với kế hoạch tháng và kế hoạch tổng.
- Đánh giá xu hướng: đang bám sát, vượt hay tụt so với kế hoạch.
- Dự báo các mốc quan trọng tháng tới và rủi ro kèm theo.
- Điều chỉnh kế hoạch huy động nguồn lực cho phù hợp.
Biện pháp xử lý khi công trường chậm tiến độ
Khi phát hiện chậm, điều quan trọng là xác định nguyên nhân và xử lý đúng chỗ thay vì dồn lực dàn trải. Một số biện pháp thường dùng:
- Tập trung nguồn lực cho công việc nằm trên đường găng.
- Sắp xếp lại trình tự để các công việc có thể làm song song.
- Tăng ca, tăng tổ đội có kiểm soát, cân nhắc chi phí phát sinh.
- Đẩy nhanh khâu cung ứng vật tư cho các đợt tiếp theo.
- Phối hợp với giám sát để khâu nghiệm thu không trở thành điểm nghẽn.
Việc tăng tốc thường kéo theo chi phí, nên chỉ huy trưởng cần cân nhắc giữa tiến độ và chi phí, đồng thời không đánh đổi chất lượng và an toàn. Trong nhiều dự án, biện pháp đẩy nhanh tiến độ còn liên quan đến điều khoản hợp đồng; bạn có thể tham khảo bài quản lý hợp đồng xây dựng để hiểu các ràng buộc đi kèm.
Phối hợp nguồn lực và an toàn để giữ tiến độ
Tiến độ chỉ bền vững khi nguồn lực được bố trí hợp lý và an toàn được bảo đảm. Một công trường để xảy ra sự cố an toàn có thể phải dừng thi công, gây chậm trễ nghiêm trọng hơn nhiều so với việc làm đúng quy trình từ đầu. Vì vậy, chỉ huy trưởng cần coi an toàn là một phần của quản lý tiến độ, không tách rời.
Phối hợp tốt giữa chỉ huy trưởng và tư vấn giám sát cũng giúp khâu nghiệm thu diễn ra nhịp nhàng. Nếu quan tâm đến góc giám sát, bạn có thể đọc thêm bài lộ trình học nghiệp vụ tư vấn giám sát thi công để hiểu cách hai vai trò phối hợp trên công trường.
Tiến độ, chất lượng, an toàn và chi phí trên công trường
Ở cấp công trường, chỉ huy trưởng phải cân bằng cùng lúc bốn yếu tố: tiến độ, chất lượng, an toàn và chi phí. Bốn yếu tố này ràng buộc lẫn nhau. Đẩy nhanh tiến độ bằng mọi giá có thể làm tăng chi phí, giảm chất lượng hoặc tăng rủi ro mất an toàn. Ngược lại, quá thận trọng lại có thể làm chậm tiến độ.
Người chỉ huy giỏi không hy sinh hoàn toàn yếu tố nào, mà tìm điểm cân bằng phù hợp với tình huống. Khi buộc phải ưu tiên tiến độ, vẫn phải giữ chất lượng trong giới hạn cho phép và tuyệt đối không buông lỏng an toàn. Tư duy cân bằng này là điểm khác biệt giữa người chỉ huy có kinh nghiệm và người chỉ biết chạy theo một mục tiêu duy nhất.
Ghi nhận và báo cáo tiến độ tại công trường
Kiểm soát tiến độ chỉ có giá trị khi dựa trên số liệu trung thực. Vì vậy, việc ghi nhận hằng ngày qua nhật ký thi công, biên bản hiện trường và cập nhật khối lượng thực hiện là nền tảng. Số liệu phản ánh đúng hiện trường giúp người chỉ huy ra quyết định chính xác, thay vì xử lý dựa trên cảm tính.
Báo cáo tiến độ lên cấp trên và các bên liên quan cũng cần ngắn gọn, đúng kỳ và trung thực. Một báo cáo tốt nêu rõ phần trăm hoàn thành so với kế hoạch, công việc đang chậm, nguyên nhân và biện pháp xử lý. Tránh tình trạng báo cáo tô hồng khác xa hiện trường, vì điều đó khiến vấn đề bị che giấu cho đến khi quá muộn để xử lý.
Phối hợp với các bên trên công trường
Chỉ huy trưởng không làm việc một mình. Tiến độ phụ thuộc vào sự phối hợp với chủ đầu tư, tư vấn giám sát, các nhà thầu phụ và đơn vị cung ứng. Nhiều khoảng chậm xuất phát từ việc chờ quyết định, chờ làm rõ thiết kế hoặc thiếu nhịp nhàng giữa các tổ đội. Do đó, một phần quan trọng của quản lý tiến độ là quản lý các điểm giao tiếp giữa các bên.
Người chỉ huy nên chủ động nêu sớm các vướng mắc cần chủ đầu tư hoặc tư vấn quyết định, thay vì chờ đến khi việc đã trễ. Việc duy trì các cuộc họp hiện trường định kỳ, ngắn gọn nhưng đúng trọng tâm, giúp các bên cùng nắm tình hình và xử lý kịp thời các điểm nghẽn. Phối hợp tốt thường tiết kiệm thời gian hơn nhiều so với việc tăng ca để bù trễ về sau.
Kỹ năng điều phối con người của chỉ huy trưởng
Cuối cùng, tiến độ được tạo ra bởi con người. Khả năng điều phối tổ đội, phân công đúng người đúng việc, động viên và giữ kỷ luật công trường là kỹ năng quyết định. Một kế hoạch tiến độ hoàn hảo trên giấy sẽ vô nghĩa nếu người chỉ huy không tổ chức được lực lượng thực hiện.
Kỹ năng này bao gồm cả việc ra quyết định nhanh trong tình huống phát sinh, xử lý mâu thuẫn giữa các tổ đội và tạo môi trường làm việc an toàn, hiệu quả. Đây là phần mà kinh nghiệm thực tế đóng vai trò lớn, nhưng cũng có thể rèn luyện qua đào tạo và học hỏi từ những người đi trước. Vì vậy, bên cạnh kiến thức kỹ thuật, người hướng tới vị trí chỉ huy trưởng nên chú trọng phát triển năng lực quản lý và điều hành con người.
Tiến độ chỉ là một trong các nhóm rủi ro cần kiểm soát trên công trường, bên cạnh chất lượng, an toàn và chi phí; nội dung tổng thể được trình bày trong bài quản lý rủi ro trong thi công xây dựng.
Căn cứ pháp lý tham khảo
Nội dung được tổng hợp trên cơ sở tham khảo các quy định pháp luật về xây dựng, có tính chất tham khảo:
- Luật Xây dựng số 50/2014/QH13 và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xây dựng số 62/2020/QH14.
- Nghị định số 06/2021/NĐ-CP quy định chi tiết một số nội dung về quản lý chất lượng, thi công xây dựng và bảo trì công trình xây dựng (trong đó có nội dung quản lý tiến độ thi công).
- Các quy định hiện hành về an toàn trong thi công xây dựng và quản lý dự án đầu tư xây dựng có liên quan.
Lưu ý: Văn bản pháp luật có thể được sửa đổi, bổ sung theo từng thời kỳ. Khi áp dụng cho công trình cụ thể, đơn vị nên kiểm tra văn bản còn hiệu lực hoặc liên hệ bộ phận tư vấn để được hướng dẫn phù hợp.
Tình huống bù tiến độ tại công trường
Tại một công trình, phần xây tô bị chậm gần một tuần do thiếu thợ trong giai đoạn cao điểm. Chỉ huy trưởng rà soát và thấy công việc này tuy không nằm trên đường găng nhưng nếu kéo dài sẽ ảnh hưởng đến công tác hoàn thiện phía sau. Anh điều chỉnh bằng cách bổ sung tổ đội, sắp xếp một số công việc hoàn thiện có thể làm song song và phối hợp với giám sát để nghiệm thu kịp thời các phần đã xong.
Nhờ phát hiện sớm và xử lý đúng chỗ, công trường thu hẹp được khoảng chậm mà không phải tăng ca ồ ạt gây đội chi phí. Tình huống cho thấy giá trị của việc kiểm soát tiến độ theo nhịp đều và bám sát từng nhóm công việc.
Lỗi thường gặp khi lập và theo dõi tiến độ
- Lập tiến độ quá lạc quan, không tính đến điều kiện thực tế của công trường.
- Chỉ nhìn tổng thể, không theo dõi theo nhóm công việc và đường găng.
- Cập nhật tiến độ không trung thực, “báo cáo đẹp” khác hiện trường.
- Bỏ qua khâu nghiệm thu, khiến khối lượng tính khống và ùn tắc về sau.
- Tách rời an toàn khỏi tiến độ, dẫn đến rủi ro dừng thi công.
Nâng cao kỹ năng chỉ huy trưởng cùng Viện
Quản lý tiến độ thi công là một phần quan trọng trong năng lực của chỉ huy trưởng, bên cạnh quản lý chất lượng, an toàn và hồ sơ. Để hệ thống lại kỹ năng này, anh/chị có thể tham khảo khóa học chỉ huy trưởng và các khóa học xây dựng của Viện. Sau khi hoàn thành khóa học, học viên được cấp chứng nhận hoàn thành khóa học theo tên khóa học đã tham gia.
Để được tư vấn lộ trình học phù hợp với vị trí công việc hoặc tổ chức đào tạo cho đội ngũ chỉ huy, kỹ thuật tại đơn vị, vui lòng liên hệ Hotline 0904 889 859 (Ms. Hoa) hoặc email info@viendaotaocanbo.edu.vn.
